Kanada, eski adý ile Kanada Dominyonu, Kuzey Amerika kýtasýnýn en kuzeyindeki ülkedir. 10 eyalet ve 3 bölgeden oluþan, merkezi olmayan, anayasal monarþi ile yönetilen, 1867'de Konfederasyon yasasý ile kurulan bir federasyondur.
Kanada'nýn baþkenti Ottawa'dýr. Eski bir Fransýz ve Ýngiliz kolonisi olan Kanada, hem Frankofon, hem de Ýngiliz Milletler Topluluðuna baðlýdýr. Ülke alan bakýmýndan Dünya'nýn en geniþ ikinci ülkesidir.[1]
Kanada çaðdaþ ve teknolojik olarak ilerlemiþ bir ülkedir ve fosil yakýt kaynaklarý, nükleer enerji üretimi ve hidroelektrik güç üretim imkanlarý ile enerji bakýmýndan genelde kendine yeterlidir. Ekonomisi geleneksel olarak yüksek miktarlardaki doðal kaynaklarýna dayalýdýr. Her ne kadar çaðdaþ Kanada ekonomisi çeþitlenmiþse de doðal kaynaklarýn kullanýmý halen çoðu bölgesel ekonominin önemli bir parçasýdýr.
Güney komþusu Amerika Birleþik Devletleri'nin onda biri nüfusu ile, Kanada'nýn ekonomik gücünün de onda biri olmasý beklenirken, gerçekte bu oraný genellikle aþar.
Coðrafya
Kanada, Kuzey Amerika kýtasýnýn kuzey yarýsýný hemen hemen kaplar.Güneyinde ve kuzeybatýsýnda Amerika Birleþik Devletleri ile komþudur (kuzeybatýsýnda Alaska). Doðusunda Atlas Okyanusu'na, batýsýnda Büyük Okyanus'a kýyýsý vardýr, ve Kanada'nýn kuzeyi Kuzey Kutbu'na kadar ulaþýr.
Kanada, Rusya'dan sonra dünyanýn ikinci en geniþ ülkesidir.Ancak nüfusunun 32,000,000 civarý olmasý nedeniyle kilometrekarede 3 kiþi gibi çok düþük bir nüfus yoðunluðuna sahiptir. Komþusu Amerika Birleþik Devletleri'nden daha fazla topraðý olmasýna raðmen Kanada'nýn nüfusu Amerika Birleþik Devletleri'nin onda biri kadardýr.Kanada'nýn geniþ ve zengin bir bölgeyi kaplamasý ekonomisinin doðal kaynaklara baðýmlý olmasýný saðlamýþtýr.
Ülkenin en verimli ve yoðun yerleþimli kýsmý doðudaki Büyük Göller-Saint Lawrence Nehri Vadisi'dir, ve bu bölge Avrupalýlarýn ilk yerleþtiði bölge olma özelliðini taþýr. Kuzeyindeki geniþ Kanada Kalkaný, az topraklý, minerallerce zengin, çokça göl ve nehre sahip, son Buzul Çaðý'nda aþýnmýþ kayalýk bir alandýr, ve Hudson Körfezi'ni çevreler. Dünyadaki tüm göllerin %60'ý Kanada'dadýr.
Kanada Kalkaný Atlas okyanusu kýyýsýnda Labrador'a kadar uzanýr, ve Newfoundland eyaletinin anakara kýsmý Labrador'dur. Newfoundland adasý Kanada'nýn en doðudaki ucudur, ve dünyanýn en büyük halici olan Saint Lawrence Körfezi'nin aðzýndadýr. New Brunswick ve Yeni Ýskoçya, dünyanýn en büyük gelgitlerinin gözlemlendiði Fundy Körfezi ile bölünmüþtür.
Ontario'nun batýsýndaki geniþ, düzlük Kanada Bozkýrlarý, Alberta ve Britanya Kolumbiyasý eyaletlerini ayýran Kayalýk Daðlar sýradaðlarýna kadar uzanýr.Güney Britanya Kolumbiyasý'nýn iklimi ýlýmandýr, ve kýþlarý ülkenin kalan kýsmýndan çok daha yumuþak geçer.
Kuzey Kanada bitki örtüsü kozalaklý ormanlardan tundralara ve en kuzeydeki Arktik kýraçlarýna kadar deðiþkenlik gösterir. Kuzey Kanada anakarasý, dünyadaki en büyük adalarýndan bazýlarýný içeren engin takýmadalar ile kuþatýlmýþtýr.
Kýþlarý ülkenin büyük bölümünde çok sert geçer, sýcaklýk -30°C - -40°C 'ye kadar düþebilir (British Columbia bilinen bir istisnadýr). Ancak, yazlar ýlýktan gayet sýcaða kadar deðiþir, Montreal'de 30°C üstüne çýkarken Nunavut'ta 15°C civarýnda seyreder. Ülkede dört deðiþik mevsim de yaþanabilir
Adýnýn kaynaðý
“Kanada” adý bir Iroquoian kelimesi olan ve “köy”, “yerleþke” ya da “kulübeler topluluðu” anlamýndaki “Kanata”dan gelir [2]; “Canada” kelimesi daha önce þu anki adý Quebec City olan Stadacona için kullanýlmýþtýr. Avrupalý ilk kaþiflerin yaptýklarý haritalarda Ottawa Nehri, ve Montreal'in aþaðýsýndaki Saint Lawrence Nehri “Kanada Nehri” olarak gösterilmiþtir.
1867'de Kanada Konfederasyonu aracýlýðýyla Ýngiliz Kuzey Amerika Yasasý “Kanada adýndaki tek Dominyon”u yarattý. Dominyon kelimesinin Kraliyet yerine seçilme nedeni Amerika Birleþik Devletleri'de olasý anti-monarþik duygularýn düþman edilmesini önlemek, ve Kanada'nýn Ýngiliz Birleþik Krallýðý'nin kendi kendini yöneten bir kolonisi olduðunu yansýtmaktý. Ülkenin isim ve sloganý ayrýca Ýncil'deki “Denizden denize ve nehirden yerkürenin sonlarýna kadar bir dominyonu olmalý.” ayetiyle iliþkilendirilir.
1960'lara kadar ülkenin adý “Kanada Dominyonu” olarak kullanýlýyordu, ancak bu tarihten sonra Dominyon Hükümeti bütün resmi devlet belgelerinde ve anlaþmalarýnda “Kanada” adýný kullanmaya baþladý. Bunun amacý Kanada'nýn Ýngiliz Birleþik Krallýk'tan özerkliðini göstermekti, ancak bazý eleþtirmenler ülkenin uygun adýnýn “Kanada Dominyonu” olarak kullanýlmasýný savunuyorlardý. 1982 Kanada Yasasý ülkenin adý olarak sadece “Kanada” kelimesini kullanýr. 1982'de daha sonra Dominyon Günü'nun adý Kanada Günü olarak deðiþtirildi.
Tarih
Kanada'da en az 10,000 yýl boyunca Ýlk Halklar olarak tanýnan yerliler yaþamýþtýr. Avrupalýlar tarafýndan ilk ziyaret 1000 yýlý civarýnda kýsa bir süre Newfoundland'e yerleþen Vikingler tarafýndan yapýlmýþtýr. Daha “temelli” Avrupalý ziyaretleri 16. ve 17. yüzyýllarda Fransýzlarýn yerleþimi ile baþladý.
1763'de Yedi Yýl Savaþý'ndan sonra Fransa, Karayip Adalarý'ný tutup Kuzey Amerikan kolonisi Yeni Fransa'yý Ýngiliz Krallýðý'na býrakmaya karar verdi.
Amerikan Devrimi'nden sonra Ýngiliz Birleþik Krallýðý'na sadýk olanlar Kanada'ya yerleþtiler.
1 Temmuz 1867'de Ýngiliz Kuzey Amerika Yasasý'nýn geçmesiyle Ýngiliz Birleþik Krallýðý Kuzey Amerikan kolonisi dört eyaletinden oluþan federasyona kendini yerel yönetim hakký verdi. Bu eyaletlerden “Kanada” ikiye ayrýlýp Quebec ve Ontario eyaletlerini meydana getirdi, diðer iki eyalet de New Brunswick ve Yeni Ýskoçya'ydý. Kanada Konfederasyonu terimi bu birleþimi ifade eder, ve genellikle sonuçlanan federasyon için de kullanýlýr.
Diðer Ýngiliz koloni ve bölgeleri de kýsa zamanda Konfederasyon'a baðlandýlar; 1880'de Kanada, Newfoundland ve Labrador dýþýnda (1949'da katýldýlar) þu anki alanýný kaplýyordu. Dominyon'un tüm iliþkilerinin kontrolü Westminster Tüzüðü ile 1931'de, ve 1982'de Kanada Anayasasý'nýn kabulü ile saðlandý.
20. yy'in ikinci yarýsýnda, çoðunluðu Fransýzca konuþan Quebec eyaletinin bazý vatandaþlarý 1980 ve 1995'teki iki referandum ile baðýmsýzlýk kazanmaya çalýþtýlar. Her iki referandum da Quebecois Partisi liderliðindeydi, ve ilki %60, ikincisi %50.6 hayýr oyu ile reddedildi.
Politika
Federal Hükümet
Kanada parlamenter demokrasi ve anayasal monarþi ile yönetilen bir federasyondur. Devlet Baþkaný ve hükümdarý “Kanada Kraliçesi” sýfatý ile Kraliçe II. Elizabeth'dir. Kraliçe'nin Kanada'daki temsilcisi Genel Vali'dir ve genellikle emekli olmuþ eski politikacýlar veya diðer seçkin Kanadalýlar arasýndan Baþbakan önerisiyle Kraliçe tarafýndan atanýr. Genel Vali, siyaset dýþý bir figür olup, Avam Kamarasý ve Senato'nun çýkardýðý kararnamelere kraliyet onayýný saðlamak, devlet belgelerini imzalamak, parlamento toplantýlarýný resmen açýp kapatmak, ve seçimler öncesi parlamentoyu feshetmek gibi görevleri vardýr. Hem Kraliçe hem de Genel Vali çok az yetkiye sahip sadece göstermelik yöneticilerdir, ve hemen her zaman Hükümet Baþkaný Baþbakan'ýn tavsiyesi doðrultusunda hareket ederler.
Kanada anayasasý bu sayfada bulunabilir. Ancak anayasanýn bir kýsmý yazýlmamýþtýr, metin çeþitli gelenekler ve uzlaþmalar çerçevesinde yorumlanýr.
Devletin yasama kolu seçilmiþ Avam Kamarasý ve Baþbakan önerisiyle Genel Vali tarafýndan atanmýþ Senatör'lerin dahil olduðu Senato'dan oluþur. Senato'da 105 Senatör vardýr, bunlarýn 24'ü Ontario'dan, 24'ü Quebec'den, 24'ü deniz eyaletlerinden (10 Yeni Ýskoçya, 10 New Brunswick, 4 Prince Edward Adasý), 24'ü batý eyaletlerinden (6'þar Manitoba, Britanya Kolumbiyasý, Saskatchewan, Alberta), 6'sý Newfoundland'den, ve birer kiþi de bölgedelerdendir (Northwest Territories, Yukon, Nunavut). Kanada'daki katý parti disiplini Baþbakan'a Parlamento'dan geçen hemen her yasa üzerinde yüksek kontrol gücü verir.
Baþbakan Avam Kamarasý için seçimlerin yenilenmesine kendi takdiri ile karar verir ancak bu bir önceki seçimlerden 5 yýldan daha geç olamaz.
Genel Vali Baþbakan'ý biçimsel olarak atar, atanan kiþi genellikle Avam Kamarasý'nda en fazla sandalyeye sahip partinin baþkanýdýr. Daha sonra baþbakan Avam Kamarasý ve Senato'daki partilileri arasýndan uzlaþmayla belirlenmiþ olanlarýnýn Bakanlar Kurulu'na atamasýný yapar.
Kanada'da üç büyük ulusal parti vardýr: merkezci Liberal Parti, sað-kanat Muhafazakar Parti, ve demokratik sosyalist Yeni Demokrasi Partisi. Bölgesel parti Bloc Québécois Quebec'de birçok sandalyeyi elinde tutar, ayrýlýkçý amaçlý ve temelde sosyal demokrat bir partidir. Baþka küçük partiler de mevcuttur, fakat Avam Kamarasý'nda nadiren sandalye kazanýrlar. Benzer þekilde baðýmsýz adaylar da nadiren seçilirler.
Muhafazakar Parti þu anki baþbakan Stephen Harper'ýn partisidir, ve þu anda azýnlýk hükümeti olarak görev yapmaktadýr. Hükümet kurabilen diðer tek parti bir önceki hükümeti kuran Liberal Parti'dir. Son yýllarda Kanada ABD'ye göre sol görüþe daha yakýn bir toplum olarak düþünülmekteyse de Ocak 2006'daki seçimlerde ABD yanlýsý Muhafazar Parti baþarýlý olmuþ, ancak aldýklarý oylar sadece azýnlýk hükümeti kurmaya yeterli olmuþtur.
Devletin yargý erki federal ve eyalet düzeyinde çeþitli mahkemelerden oluþur. Hem federal hem de eyalet mahkemelerinin kararlarý Yüksek Mahkeme'de temyiz edilebilir.
Kanada Birleþmiþ Milletler, Ýngiliz Milletler Topluluðu, Frankofon, NATO, G8 ve APEC üyesidir.
Eyalet ve bölgeler
Alberta Banff Ulusal Parký'ndaki Morraine Gölü
Kanada 10 eyalet ve 3 bölgeye ayrýlmýþtýr. Eyaletlerin federal yönetimden geniþ oranda özerkliði varsa da bölgelerin baðýmsýzlýðý daha azdýr.
Eyaletler, Kanada'nin sosyal programlarýnýn çoðundan (örneðin saðlýk sistemi, eðitim ve refah) sorumludur; ve toplamda federal hükümetten daha fazla gelir toplarlar. Federal hükümetin politikalarýndan muaf tutulabilirler, ancak bu federal gelirlerden alýnan payýn kaybý riskini de taþýr. Ceza kanunlarý kesinlikle federal hükümetin sorumluluðu altýnda olan az sayýdaki alanlardan biridir ve suç ve ceza Kanada'nýn çoðunda tek biçimlidir.
Eyalet Hükümetleri
On eyaletin eyalet baþbakaný tarafýndan yönetilen seçilmiþ yasama kolu vardýr, eyalet baþbakanlarý federal baþbakanla ayný þekilde seçilirler. Ayrýca her eyaletin federal baþbakan tarafýndan atanan ve Kraliçe'yi temsil eden göstermelik birer vali yardýmcýsý vardýr.
Çoðu eyalette federal düzeydeki partilerin karþýlýðý olan eyalet duzeyinde partiler vardýr. Ancak NDP dýþýnda eyalet düzeyi partiler ile federal düzeydekilerin arasýnda resmi bir bað yoktur. Bazý eyaletlerde Saskatchewan Partisi ve Labrador Partisi gibi yerel politik partiler de bulunur.
Quebec'deki politik durum diðerlerinden çok farklýdýr, partiler arasýndaki en belirgin fark, Québécois Partisi tarafýndan temsil edilen ayrýlýkçýlýk ile Quebec Liberal Partisi tarafýndan temsil edilen federalciliktir. Bu iki parti haricinde sað görüþlü Quebec Demokratik Eylem Partisi (ADQ) ve sol görüþlü Ýlerici Güçler Birliði (UFP) adlý küçük partiler de Quebec'de faaliyet göstermektedir. Ancak bunlardan sadece ADQ þimdiye kadar Quebec meclisine üye sokabilmiþtir.
Bölgesel Hükümetler
Anayasa yerine Parlamento tarafýndan kurulduklarý için bölgeler eyaletlerden daha az siyasi güce sahiptirler. Bunun sonucu olarak bölgeler Parlamento'da eyaletlere eþit temsil edilmezler.
Bölgelerin devlet baþkanlarýna komisyoner denir. Her ne kadar eyaletlerdeki yardýmcý valilere eþit düzeydelerse de Kraliçe'nin temsilcisi deðillerdir. Federal hükümet tarafýndan atanýrlar.
Yukon'un eyalet meclisleriyle ayný þekilde çalýþan kendi bir meclisi vardýr, fakat diðer iki bölge siyasal partisiz uzlaþma yönetimi sistemi kullanýrlar. Bu yöntemde her aday seçimlerde baðýmsýz olarak yarýþýr, ve bölge baþbakaný adaylar arasýndan ve adaylar tarafýndan seçilir.
Federal hükümet ve bölgesel hükümetler arasý iliþkiler her zaman gergin olmuþtur. Hükümetler arasý uzlaþmazlýklarýn çoðu kaynaklarýn kullanýmý ve finansman hakkýnda olmuþtur. Kiþi baþýna gelire göre bölgeler Kanada'da en yüksek oranda olsa da, bölgelerdeki yoksulluk oraný sosyal yalýtým, mal saðlamadaki aþýrý zorluk ve maliyet, iþlerin yýpratýcýlýðý ve sosyal problemlerden dolayý devamlý yüksek olmuþtur.
Ekonomi
Varlýklý ve yüksek teknolojiye sahip endüstriyel bir toplum olarak Kanada bugün, serbest pazar merkezli ekonomik sistemi, üretim modelleriyle ve yüksek yaþam standartlarý ile
ABD'ye çok benzer.
Ýkinci Dünya Savaþý'ndan bu yana imalat, madencilik ve hizmet sektörlerindeki artýþ Kanada'yý kýrsal ekonomiden endüstriyel ve þehirsel bir toplum haline getirdi. Enerji üretimi bakýmýndan kendine yeterli olan Kanada'nýn doðu kýyýsýnda ve batýdaki üç eyaletinde engin doðal gaz yataklarý ve fazlaca diðer doðal kaynaklarý bulunmaktadýr.
1989'daki Kanada-ABD Serbest Ticaret Anlaþmasý (FTA) ve
1994'deki
Meksika'yý da içeren Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaþmasý (
NAFTA) ABD ile olan ticari ve ekonomik bütünleþmede hýzlý bir artýþa neden oldu. Bu yakýn iliþkiden dolayý,
2001'de ABD'de ekonominin kötüye gitmeye baþlamasý Kanada ekonomisinde de olumsuz etkiye yol açtý, ancak Kanada ekonomisi beklenenden daha az etkilendi. 1993-2000 arasý reel büyüme ortalama %3 iken, bu oran
2001'de azaldý.
2003'te imalat ve doðal kaynaklar sektörlerindeki küçülmeden dolayý iþsizlik arttý. Bunlara raðmen Kanada
2001'den sonra ekonomik gerilemeyi durdurmayý baþardý ve
G7 grubu içerisindeki en iyi ekonomik büyüme oranýný tutturdu.
Charlottetown, Prince Edward Adasý þehir ve limaný
Ekonomik durumun üzerine düþmekte olan iki gölgeden birincisi Ýngilizce ve Fransýzca konuþan bölgeler arasýnda devam eden anayasal çýkmazýn federasyonun bölünmesi olasýlýðýný ortaya çýkarmasýdýr. Süregelen belirsizlik Kanada'nýn borçlarýndan kimin sorumlu olacaðý, ticari iliþkilerin nasýl bir hal alacaðý gibi birçok soruyu da beraberinde getirmektedir.
Diðer bir uzun vadeli endiþe de “beyin göçü” olarak da bilinen profesyonellerin daha yüksek ücret, daha düþük vergi gibi nedenlerle ABD'ye akmaya baþlamasdýr. Ayný anda da önemi pek farkedilmese de göçmenlik yoluyla bir “beyin kazanýmý” da devam etmektedir [3]. Çoðu batý ülkesinde olduðu gibi Kanada'da da bu durumun faydalarý yabancýlarýn niteliklerinin tanýnmasi kurallarýyla sýnýrlanmýþtýr; çok sayýda eðitimli ve yetenekli göçmen Kanada'da niteliksiz iþlerde çalýþmaktadýrlar, çünkü sicilleri devlet, iþverenler ve Kanada Medikal Birliði gibi çeþitli profesyonel kurumlarca tanýnmamaktadýr.
Transparency International adýndaki kurum Kanada'yý ahlaki yozlaþmanýn en az olduðu 12. ülke olarak sýralamaktadýr.
Diller
Kanada'nýn iki resmi dili vardýr: Ýngilizce ve Fransýzca.
7 Temmuz 1969'da Kanada federal devletinin tümünde Fransýzca ve Ýngilizce eþit kabul edildi. Bu durum Kanada'nýn kendisini federal düzeyde çift dilli ve çok kültürlü bir ulus olarak tanýmlamasýna yol açtý. Kanada Haklar ve Özgürlükler Beyannamesi belirtir ki:
- Fransýzca ve Ýngilizce resmi diller olarak birbirine eþittir;
- Parlamentoda her iki resmi dilde de tartýþma yapýlabilir;
- Kanunlar her iki resmi dilde de eþit otoriteyle yazýlacaktýr;
- Parlamento tarafýndan kurulan herhangi bir mahkemede iki resmi dilde de iþlem yapýlabilir;
- Herkes federal devletten iki resmi dilden istediði ile hizmet alma hakkýna sahiptir;
- Yeterli sayýya ulaþýldýðý takdirde, içinde bulunulan eyalete göre azýnlýk resmi dili konuþanlar (Fransýzca çoðunluða sahip eyalette Ýngilizce konuþanlar, ya da tam tersi) çocuklarýnýn eðitimini iki resmi dilden istedikleriyle almasýný saðlayabilirler.
Eyaletler düzeyinde sadece New Brunswick çift resmi dillidir; diðer tüm eyaletlerde çift dillilik federal yasalarla saðlanmýþtýr. Her ne kadar diðer eyaletler çift resmi dilli deðilse de eyalet yönetimlerinin çoðu, Ýngilizce ya da Fransýzca konuþan azýnlýklarýna hizmet vermektedir.
Quebec'in resmi dili Fransýzca'dýr. Fransýzca Dili Beyannamesi, Fransýzca'nin kullanýmýný koruyan kurallar ortaya koyar ancak bir yandan da Ýngilizce ve yerli dillerini konuþanlara da çeþitli haklar verir.
Fransýzca'nýn sýklýkla konuþulduðu yerler, Quebec, Ontario, New Brunswick ve güney Manitoba'dýr. 2001 nüfus sayýmýnda 6,864,615 kiþi Fransýzca'yý ana dilleri olarak beyan ettiler, bunlarýn %85'i Quebec'de yaþayanlardý. Ýngilizce'yi ana dil olarak belirtenler de 17,694,835 kiþiydi.
Resmi diller dýþýnda konuþulan dillerin de Kanada'da önemi vardýr, 5,470,820 kiþi ana dil olarak resmi diller dýþýnda bir dil beyan etmiþti (Bu istatistikler birden fazla ana dil beyan edenleri de içermektedir). En önemli resmi olmayan diller: Çince (853,745) özellikle Kanton lehçesi (322,315); Ýtalyanca (469,485); ve Almanca'dýr (438,080).
Kanada'da yerli dillerini konuþan çok sayýda insan yaþamaktadýr, ancak bunlarýn birkaçý dýþýnda çoðu azalmaktadýr. Bunlardan en önemli olanlarý Cree dili (72,885); Inuktitut (29,010), ve Ojibwe dili'dir (Cree ile birlikte toplam 150000).
Kültür
Her ne kadar Kanada kültürü Ýngiliz ve Amerikan kültüründen çok etkilenmiþse de birçok eþsiz özelliðini de korumaktadýr. Son birkaç onyýlda kýsmen 1967'de Kanada'nýn 100. yýlý sonrasýnda artýþa geçen milliyetçilik nedeniyle daha güçlü bir Kanada kültürü geliþti.
Kanada-ABD sýnýrý dünyanýn en uzun korunmayan sýnýrýdýr, ve ABD ile Kanada devletleri ticaret, ekonomi ve hukuk konusunda birçok alanda iþbirliði içindedirler. Kanada ve ABD birbirlerine yaklaþtýkça çok sayýda Kanadalý, Kanada'yý Kuzey Amerika'da “farklý” bir ülke yapanýn ne olduðu konusunda karmaþýk duygular geliþtirdi. Kanada'daki Amerikan kültürel varlýðý bir “kültürel ele geçirme” korkusu oluþturdu, ve bu da Kanada kültürünü koruma amaçlý yasalarýn çýkmasýna ve devlet kurumlarýnýn kurulmasýna neden oldu. Kanada kültürünün çoðu Amerikan kültüründen farklý olarak tanýmlý kalmýþtýr. Örneðin Kanadalýlar ülkelerini bir eritme kazaný yerine eþsiz göçmen kültürlerinin bir mozaiði olarak görmektedirler. CBC gibi devlet finansmaný ile çalýþan kitle iletiþim kuruluþlarý da Kanada'da böyle bir görüþü desteklemeye devam etmektedir, ancak son yýllarda eleþtirmenler Kanada “kültürel” yayýncýlýðýný fazlasýyla politik olmakla suçlamaktadýrlar.
Kanada kültürü 2003'te Amerika Birleþik Devletleri liderliðindeki 2003 Irak Savaþý'na katýlmayý reddetmesiyle, eþcinsel evlililiði ve küçük miktarlarda marihuana bulundurmayý yasallaþtýrma yolundaki adýmlarýyla uluslararasý bir tartýþmanýn konusuydu. Bir çok uluslararasý gözlemci bu geliþmeleri Kanada'nýn güney komþusundan toplumsal olarak daha serbestiyetçi olarak gördü. Kanada'nýn bu özellikleri ülke içinde de temelde Amerika Birleþik Devletleri'ne göre toplumun daha “sol görüþlü” olarak görülmesi, sol partiler tarafýndan sað partilere göre daha olumlu algýlandý.
Akçaaðaç yapraðý'nýn Kanada'nýn ulusal sembolü olarak kullanýlmasý 18. yüzyýl baþlarýna dayanýr. Bu sembol eski ve þu anki Kanada bayraðý'nda, ve Kanada Armasý'nda kullanýlmaktadýr. Ülkenin tanýnan diðer özellikleri, engin ormanlarý, Kayalýk Daðlar sýradaðlarý ve içinde barýndýrdýðý Amerikan geyiði, Gri ayý ve Kunduz gibi vahþi hayvanlarýdýr. Ayrýca Kanada Kraliyet Atlý Polisi ve ülkenin doðal kaynaklarýndan yapýlan akçaaðaç þurubu gibi ürünleri de ünlüdür.
insanlarý çok konuþkandýr bunun nedeni yalnýzlýktýr yani göçmenlere duyrulur çok rahat bi ülkede deðildir
Ulusal marþ ve Kraliyet marþý
Kanada'nýn ulusal marþý “Oh Canada”dýr. Her ne kadar ilk kez 24 Haziran 1880'de Quebec City'de Aziz Jean Baptiste Günü kutlamalarýnda söylenmiþse de, 1 Temmuz 1980'e kadar Kanada'nýn resmi ulusal marþý olmamýþtýr. Önceki 70 yýl boyunca “O Canada”, “God Save the Queen” ve “The Maple Leaf Forever” resmi olmayan ulusal marþlar olarak yarýþmýþtýr, ancak 1960'lardan bu yana “O Canada” açýkça tercih edilmeye baþlanmýþtýr. Resmen ulusal marþ olarak ilan edildiðinde birçok Kanadalý, marþýn halihazýrda bu statüsü olmadýðýný þaþýrarak öðrenmiþtir.
"God Save the Queen" þu anda Kanada'nýn Kraliyet marþý'dýr. Kraliçe ve kraliyet ailesine mensup kiþilerin varlýðýnda çalýnýr. Ayrýca bir kýsmý Genel Vali'nin varlýðýnda da çalýnýr. Geleneklerin dýþýnda olmak üzere “God Save the Queen” sýkça devlet törenlerinin sonunda da (örneðin devlet üyelerinin cenaze törenleri, ve Anma Günü törenleri) söylenir. Sadece müzik kýsmý birçok askeri törende de çalýnýr, ve bazý üniversiteler mezuniyet törenlerini onunla kapatýrlar. Birleþik Krallýk'ta da olduðu gibi tahtta bulunan Kral olunca sözleri “God Save the King” olarak deðiþtirilir.
Kanada-Türkiye Ýliþkileri
Kanada ile Türkiye arasýndaki iliþkiler hem geç baþlamýþtýr hem de yavaþ bir geliþim seyri izlemektedir. Bunun temel nedeni iki ülke arasýndaki coðrafi uzaklýktýr.
Kanada ile Türkiye arasýndaki diplomatik iliþkiler 1943 Haziran' ýnda Türk Hükümeti' nin Ottawa' da Büyükelçilik açma talebinin Kanada tarafýnca kabul edilmesi ile baþlamýþtýr. 6 Mart 1944' te ilk Türkiye Büyükelçisi Mehmet Ali Þevki ÝLHAN güven mektubunu sunarak görevine baþlamýþtýr. Bunu takiben 26 Kasým 1947' de ilk Kanada Büyükelçisi Tümgeneral Victor W.ODLUM güven mektubunu sunmuþtur. Karþýlýklý elçiliklerin açýlmasýndan sonra diplomatik iliþkiler uzun yýllar uyumlu bir þekilde yürütülmüþtür. 2007 yýlýnda Kanada Parlementosu' sunun 1915-1918 yýllarý arasýnda Ermenilerle ilgili olarak Anadolu' da yaþanan olaylarý "soykýrým" olarak tanýyan bir karar almasý, diplomatik iliþkilerde bir soðuk hava oluþmasýna yol açmýþtýr. Türkiye Ottowa Büyükelçiliði Websitesi : [[1]]
Kanada ile Türkiye arasýnda küçük bir ticaret hacmi vardýr. Türkiye' nin Kanada' ya ihracatýnýn, Kanada' nýn ithalatý içerisindeki payý %0.09 dýr. Kanada' dan yapýlan ithalatýn oraný ise, Türkiye ithalatý içerisinde %0.05 lik bir orana sahiptir. Türkiye' nin Kanada' ya aðýrlýðýný demir-çelik, seramik, hazýr giyim ürünleri, kurutulmuþ meyve ve kuru yemiþin oluþturduðu ihracatýn 2002 yýlý itibarý ile büyüklüðü 255,6 milyon USD' dir. Bu ihracat içerisindeki en önemli kalemi çubuk ve barlar ile alaþýmsýz çelik ürünleri oluþturur. Ýkinci önemli kalemi ise dekoratif amaçlý seramik ve Ýznik Çinileri oluþturmaktadýr. Özellikle ham petrol ve yaðlarý için hazýrlýk maddeleri ile tekstil ürünleri artma eðilimi içerisinde olan ihraç maddeleridir. Son yýllarda Avrupa Gümrük Birliði nedeni ile Türk ihracatçýlarýnýn Avrupa ülkelerine yönelmesi Kanada ile ticaretteki geliþimde bir duraklamaya yol açmýþtýr. Ancak özellikle 2002 yýlýnda Kanada' dan yapýlan ithalatta önceki yýla göree % 50 oranýnda bir artýþ gözlenmiþtir. Aðýrlýðýný taþkömürü, gazete kaðýdý, demir cevheri gibi maddeler, iletiþim techizatý, mineral yaðlar, elektrik makinalarý ve tahýl ürünlerinin oluþturduðu bu ithalatýn büyüklüðü 2002 itibarý ile 169 milyon USD' dir. Bu ithalatýn % 31' ini mineral yaðlar kategorisindeki bir ürün olan Bituminous Medium Volatile Coal (6 Digit HS) teþkil eder.
Türkiye ile Kanada arasýnda imzalanan ticari anlaþmalar þunlardýr :
• Tekstil Alanýnda Ýþbirliðine Yönelik Mutabakat Zaptý (Haziran 1995) • Yüksek Düzeyli Ticari ve Ekonomik Ýstiþarelere Ýliþkin Mutabakat Zaptý (1996) • Enerji Alanýnda Ýkili Ýþbirliðine Ýliþkin Mutabakat Zaptý (Eylül 1998) • Yüksek Düzeyli Ticari ve Ekonomik Ýstiþarelere Ýliþkin Mutabakat Zaptý (2000)
Kanada' da Türk firmalarýnýn yatýrýmý bulunmamaktadýr; buna karþýn Kanada' nýn Türkiye' de raylý taþýmacýlýk, elektronik sanayi, hazýr giyim sanayi, gýda sanayi, plastik sanayi ve madencilik gibi alanlardaki yatýrýmlarý 260 milyon dolar seviyesindedir. Bu da Türkiye' deki yabancý yatýrýmlar içerisinde % 1 lik bir orana tekabül etmektedir. Türkiye' deki önemli Kanadalý yatýrýmcýlar : Bergama-Ovacýk' taki altýn madeni iþletmeciliði yapan Normandi(Eurogold), Uþak' ta ayný iþe yönelen El Dorado Firmasý, sigorta ve menkul kýymetler alanýnda Hudson "8" Holdings Inc., NETAÞ' ýn sahibi olan NORTEL, Inmet Mining, Four Seasons Otelleri ve OZ Optiktir.
Kanada'da az sayýda Türk yaþamaktadýr.Ancak son yýllarda Kanada'ya göçte de kayda deðer bir artýþ izlenmektedir. Bunun bir sonucu olarak Kanada ile Türkiye arasýnda imzalanan Sosyal Güvenlik Sözleþmesi 2005 yýlýnda yürürlüðe girmiþtir. [2]
Coðrafi uzaklýk iliþkilerin geliþmesinde önemli bir engel olmuþtur. Ýki devletin de NATO üyesi oluþu güvenlik alanýnda taraflarý yakýnlaþtýrmýþtýr.
