|
İtalya Cumhuriyeti ya da kısaca İtalya (İtalyanca: Repubblica Italiana ya da kısaca Italia), Avrupa'nın güneyinde, Po Nehri ovasının, çizme biçimli bir yarımada olan İtalya Yarımadası'nın ve Akdeniz'de Sicilya ve Sardinya adalarının üzerine kurulmuş bir ülkedir. Kuzeyinde Alpler ile coğrafi olarak sınırlanmıştır ve burada Fransa, İsviçre, Avusturya ve Slovenya ile komşudur. Ülke ayrıca Hırvatistan, Slovenya ve Fransa ile deniz sınırlarına sahiptir. San Marino ve Vatikan şehir-devletleri bütünüyle İtalya topraklarıyla çevrilidir. İtalya devleti vatandaşı olanlara ya da soyu İtalya ile bağlantılı olan kişilere İtalyan denir.
Tarih 1861 yılından beri bir birleşik devlet olan İtalya, bir zamanlar, konuştukları ortak yabancı dil olan italyancayı kullanan insanlar sayesinde yarımadada ortaya çıkan coğrafik bir terimdi.Tarih boyunca, Etrüsk, Yunan ve Latin uygarlıklarının yeşerdiği yer bugün İtalya olarak tanımlanmaktadır. Daha sonraları Roma'lılar tarafından ele geçirilecek olan Orta İtalya'da Etrüskler büyük bir İmparatorluk kuraken, M.Ö. 8. yüzyılda Yunanlılar, Sicilya ve Güney İtalya'da kolonilerini kurmaya başlamıştır. Efsanelere gore Roma kenti M.Ö. 753 yılında kurulmuş, yapılan sürekli savaşlar sonucunda sınırlarını İngiltere'den Sahara Çölüne ve İspanya'dan Kafkaslara kadar yaymışlardır.5. Yüzyılda İtalya yabancılara boyun eğer (Barbar İstilaları). Roma'nın Vizigotlar tafından işgal edilmesinin ardından, bir Germen savaşçısı olan Odoacer, kendisini İmparator ilan ederek Batı İmparatorluğuna son verir. 800 yılına kadar süren bu Ostrogotlar ve Lombartlar hükümdarlığı, (Carlo Magno) Charlemagne'ın İmparator olarak seçilmesi ve Kutsal Roma İmparatorluğu'nun kurulması ile son bulur. Charlemagne'ın ve onu izleyen Germen Kralların İmparatorluğu kuvvet ve birlik eksikliği duymuşlardır. Batı Avrupa ülkelerinin her geçen gün gelişen ulusal rakabetlerinin etkisiyle İtalya, birbirleri ile bir rekabet içerisine giren şehir devletleri tarafından bölünür. Bu sırada, Uluslararası arenada büyük bir öneme sahip olan Papalık, yarımadada etkisini göstererek diğer devletler karşısında önemli bir güç durumuna gelir. Bu devletlerin en önemlileri, değişik dönemlerde egemenliğini hissettiren Fransa, İspanya ve Avusturya'dır. Merkezi otoritenin eksikliği yarımadanın büyük bir bölümünde bağımsızlık ruhunun gelişmesini teşvik etmiştir. Bu sayede, özellikle Rönesans doneminde, endüstri, ticaret, sanat ve öğrenimi dallarında büyük ilerlemeler kaydedilmiştir. 19. Yüzyılla birlikte, özellikle Fransa ile Avusturya arasındaki rekabette büyük bir azalma meydana gelir. Napolyonik rejimin devrilmesi, 1815 Viyana Kongresinden birliğin kurulmasına kadar geçen sure için İtalya'da Avusturya'nın egemenliği sunucunu getirir. İtalya Birliği kurulmadan önce en önemlileri Piemonte Krallığı, İki Sicilya Krallığı, ve Papalık Davletleri olmak üzere 11 farklı devlet bulunmaktaydı. 1849 yılı başında, kuzeydeki bazı İtalyan devletleri, Piemonte'nin liderliğinde ve Papa'nın şüpheli desteği ile Avusturya boyunduruğuna son verme çabası içine girerler. Bu çaba, sonuçsuz kalmasına rağmen 1859 ve 1866 yıllarında yeni denemeler yapılır. Bu sırada İtalya'nın bir bölümünde, büyük Piemonte'li devlet adamı, Cavour tarafından bir kaç devlet ile birlik oluşturularak 1861 yılında İtalya Krallığı kurulur. Birlik oluşumu, Roma'nın Piemonteliler tarafından ele geçirilerek başkent ilan edilmesiyle 1861 yılında tamamlanır. İtalya Birliği hareketine Cavour dışında büyük vatansever Mazzini ve efsanevi vatansever-asker Garibaldi liderlik etmişlerdir. İtalya, Mussolini'nin 1922'deki Faşist diktatorlüğüne kadar sınırlı monarşi ile yönetilmekteydi. I. Dünya Savaşının sonunda, İstria ve Trentino sınırların dışında bulunmaktaydı; Trieste, Dalmaçyanın bir bölümü ve Adriyatik Denizindeki bazı adalar Yugoslavya'da imzalanan özel bir barış antlaşmasıyla 1924 yılında İtalyan topraklarına katılmıştır. II. Dünya Savaşına, 1940 yılında Müttefik Kuvvetleri karşısına alarak Almanya ile birlikte savaşan İtalya, 1943 yılında Almanlar tarafından tamamen işgal edilir. Bağımsızlık, 1945 yılında Mussolini'nin İtalyan anti-faşist güçler tarafından öldürülmesi sonucunda elde edilir. 1946 yılında bir halk referandumu yapılarak İtalya Cumhuriyeti ilan edilir. Bugünkü Devlet Başkanı (Cumhurbaşkanı) Carlo Azelio Ciampi'dir. CoğrafyaItalya toprakları iklim ve yeryüzü şekilleri bakımından belirgin bir biçimde iki bölgeye ayrılır. Birinci bölge; Fransa, İsviçre, Avusturya ve Slovenya sınırlarını içine alan ve karasal iklime sahip olan Alp dağlarının bulunduğu, bölgedir. İkincisi ise üç tarafı İyon, Adriyatik, Akdeniz, Ligure ve Tiran denizleri ile çevrili, Afrika'ya 150km uzaklıkta ve Akdeniz iklimine sahip büyük bir yarımadadır.Kara sınırları yaklaşık 1800 km, kıyı uzunluğu ise yaklaşık 7500 km'dir. 22 önemli adalarından en büyük ikisi; Sicilya (25.426 km2) ve Sardenya (23.812 km2)'dir.En Güneyde 35"29' enlemindeki Pelagie'de bulunan Pesce Spada (Kılıç Balığı) noktasından, en kuzeyde 47"5' enlemindeki Aurine Alplerinde bulunan La Testa Gemella (İkiz Baş) noktasına kadar olan uzaklık yaklaşık 1300 km'dir. Ülkenin genişlik ortalaması yaklaşık 140 ile 240 km arasında değişmesine rağmen bu sayı kuzeyde 600 km'ye kadar ulaşır. Batı Boylamı 6"37' (il Monte Chardonnet) ve Dogu Boylamı 18"31' (il capo d'Otranto)'dir.Ülkenin yüzölçümü toplamı 301.323 km2 , nüfusu 57.380.894 kişi, kilometre başına düşen insan sayısı 190 olup Avrupa Kıtasının ortalaması olan 68 'den oldukça yüksektir. "İtalya" ismi oldukca eskilere dayanmaktadır; Eski yunanlılar bulunduğu yöne dayanarak Esperia yani "Batı Ülkesi" olarak adlandırmışlardır. Zamanla bu ismin yerini bugünkü ismi olan İtalya'ya bırakmıştır. İtalia (anlamı "dana" olan Latince vitilus kelimesinden türemiş olabilir) kelimesi önceleri sadece Calabria bölgesinde kullanılıp "danaların bulundugu ülke" veya büyük bir ihtimalle "danalara tapılan ülke" anlamına gelmekteydi. Daha sonraları Romalıların ülke sınırlarını genişletmesiyle bu isim bütün yarımada için kullanılmıştır.
Dil İtalya'nın resmi dili olan italyanca ülkenin tamamına yakın bölümünde konuşulmaktadır. Fakat aynı zamanda özellikle azınlığı oluşturan yaşlı kesim bölgesel dialekt (Dialetti Italiani) konuşur. | |
| Bugün, İtalya'da konuşulan dil, Toskana (Toscana) Bölgesine özgü bir dil olup ortaçağ döneminde yaşamış, Dante Alighieri, Bocaccio gibi yazar ve siyaset adamları tarafından bütün İtalya'ya yayılmış, cumhuriyet ile birlikte ülkenin resmi dili olarak ilan edilmiş, dil kurumu kurulmuş ve dilde değişik reformlar yapılmıştır. Daha sonra ise bu dil, özellikle radyo ve televizyon ile bütün İtalyanlar tarafından kullanılır hale gelmiştir. Sardegna adasında konuşulan Sardo ile Venedik ve çevresinde konuşulan dil friulano dialek olmayan fakat tamamen farklı iki dil olarak Italya'da konuşulan diller sınıfına girmektedir. Belirli bir kesim İtalyan, özellikle sınır bölgelerinde yaşayanlar, azınlık dilleri konuşur. İtalyan anayasası, dört adet olan bu azınlık dillerinin konuşulmasını serbest bırakmıştır. Bu diller; Trentino-Alto Adige Bölgesinde Almanca, Valle d'Aosta Bölgesinde Fransızca, Friuli-Venezia Giulia Bölgesinde Slovence ve İsviçre'de yaygın olan ve Dalmaçya Bölgesinin bazı kesimlerinde de konuşulan ladino dilidir. Yabanci dil ve dialektlerin arasında İtalya'nın coğrafi konum ve tarihi geçmişi bakımından yakınlığı nedeniyle konuşulan diğer diller ise; Calabria ve Sicilya'da konuşulan Arnavutça, Sardenya adasında Katalan, Piemonte bölgesinde Provenzale veya Occitano dili, yakın geçmişten beri devam eden göçler nedeni ile sayısı artan, belki de İtalyancadan sonra en fazla konuşulan Arapca dilidir. Bölgeden bölgeye göre değişiklik gösteren aksanların bulunduğu tüm yarımadada konuşulan İtalyanca'nın en yalın hali, doğum yeri olan Toskana bölgesinde konuşulmaktadır. Tanınmış turistik bölgelerde ingilizce de konuşulmasına rağmen, Fransızca, özellikle iyi eğitim görmüş İtalyanlar tarafından konuşulan ikinci yabancı dildir.İngilizce, genellikle otellerde, turistik mağazalarda, gemilerde, uçaklarda, trenlerde ve tur otobüslerinde anlaşılabilmektedir. Fakat, İtalyanlar, yabancıların kendi dillerini konuşmaya çalışmasına memnun olurlar. Sadece iki kelime bile aniden doğan bir arkadaşlığın başlangıcı olabilir. Otellere veya yöresel bürolara gönderilecek mektuplar ingilizce, mümkünse daktilo yazısı ile yazılmalıdır. | İtalya Cumhuriyeti ya da kısaca İtalya (İtalyanca: Repubblica Italiana ya da kısaca Italia), Avrupa'nın güneyinde, Po Nehri ovasının, çizme biçimli bir yarımada olan İtalya Yarımadası'nın ve Akdeniz'de Sicilya ve Sardinya adalarının üzerine kurulmuş bir ülkedir. Kuzeyinde Alpler ile coğrafi olarak sınırlanmıştır ve burada Fransa, İsviçre, Avusturya ve Slovenya ile komşudur. Ülke ayrıca Hırvatistan, Slovenya ve Fransa ile deniz sınırlarına sahiptir. San Marino ve Vatikan şehir-devletleri bütünüyle İtalya topraklarıyla çevrilidir. İtalya devleti vatandaşı olanlara ya da soyu İtalya ile bağlantılı olan kişilere İtalyan denir.
Dinİtalya'da sanat ve din birbirine o kadar bağlanmıştır ki, birbirlerinden farklı olarak telaffuz edilmesi asla düşünülemez. Ülke, manastırlar, kutsal yerler ve diğer tapınak yerleri bakımından oldukça zengindir: Umbria Bölgesinde Assisi (San Francesco), Napoli'nin yakınındaki Pompeii, Adriyatik kıyısındaki Marche Bölgesindeki Loreto, Palermo'daki San Rosalio, Padova'daki Sant'Antonio, Foggio yakınlarındaki Padre Pio in San Giovanni Rotondo bunların en önemlileridir. Nüfusun % 95'i vaftiz edilmiştir veya çocuklarını vaftiz ettirmiştir. % 85'i de ergin yaşa geldiklerinde katolik dinine inandıklarını ilan ederler. İtalya'da yaklaşık 25.000'in üzerinde kilise veya manastır bulunmakta ve bu sayı ülkedeki belediye sayısının neredeyse üç katıdır. Yine İtalya'da 60.000 rahip ve 125.000 rahibe bulunmaktadır. Laikliğin etkisi ile din adamı olma oranı yaklaşık % 10 düşmekte, kiliselerde evlenme oranında da (hala çogunlukta olsa bile) belirli bir azalma gözlenmekte, dolayısıyla belediyelerde yapılan evlilik oranında artış bulunmaktadır. Dini görevlerini yerine getirme oranı da düşme eğiliminde olup 1950'lerde % 70 olan oran bugün % 30'lara kadar gerilemiştir. Bu oranın çoğunluğu kırsal kesimi oluşturmaktadır. Geçmişte, İtalya Devleti ile Kilisenin ilişkileri dönüşümlü olmasına karşın, İtalya Krallığı kurulduktan sonra "Özgür Devletin İçinde Özgür Kilise" prensibini kabul etmişlerdir. Dolayısıyla, devlet, kiliseye sonsuz özgürlük verirken kontrolü de elden bırakmamıştır. 1929'da İtalya Devleti ile Kilise arasında "Patti Lateranensi" diye adlandırılan bir anlaşma imzalanır. Bu anlaşma ile Katolik dini ülkenin resmi dini ve Roma'nın kutsal bir şehir olduğu ilan edilir. Bugün İtalya'da katolik dininden sonra en önemli ikinci din 2.000.000'den fazla kişi ile müslümanlıktır. Bunun nedeni, özellikle Kuzey Afrikadan ve son zamanlarda Balkanlar ile Orta Doğudan gelen göçlerdir. Ülkede, valdesi, metodist, battisti, luterani gibi farklı gruplara ayrılan protestanların sayısı 200.000, yahudilerin sayısı 36.300, budistlerin sayısı 30.000, ortodoksların sayısı ise 20.000 civarındadır. 'Testimoni di Geova' diye adlandırılan ve katolik dininden ayrılan bir gruba mensup kişilerin sayısı ise yaklaşık 300.000'dir. Papa'nın Kabul Günleri ve Vatikan ŞehriPapa'nın kabul günü genellikle haftada bir kez (Çarşamba) Vatikan şehrinde, yazın ise Roma'ya yaklaşık 40km uzaklıkdaki Castel Gondolfo'da gerçekleştirilmektedir. Bu genel Kabul gününe katılmak için 'Prefetto della Casa Pontificia, 00120 Citta del Vaticano' adresinde bulunan büroya başvuru yapmak gerekmektedir. Katolik dinine mensup olanlardan bağlı olduğu kiliseden bir yazı getirmesi istenmektedir. Papa'nın kabul gününe katılacak bayanlar, uzun kollu, başı kapalı ve sade giysiler giymek zorundadırlar. Koyu renkli veya dikkati çekmeyen elbiseler tercih edilmektedir. Erkeklerin ise koyu renkli ceket ve kravat ile katılmaları uygun görülmektedir. |
|
You need to upgrade your Flash Player
This is replaced by the Flash content.
Place your alternate content here and users without the Flash plugin or with
Javascript turned off will see this. Content here allows you to leave out noscript
tags. Include a link to bypass the detection if you wish.
|
|
|